Curator Jeroen Damen ontmoet de Duitse Beeldhouwer Petra Morenzi in haar atelier en spreekt met haar over over identiteit, geheugen en herinnering.

Er hangen hier twee koppen aan de muur, holle koppen. Ze zijn gemaakt van decoratieve lappen, verknipt en losgetornd, over elkaar heen gelegd, gekneed, gevouwen en opgebold tot de vorm van een hoofd. En vervolgens in brons gegoten. De menselijke vorm blijft behouden, de huid is ontmenselijkt, gemaskerd en bedrieglijk zacht, want van keihard gepatineerd brons. Dit zijn de koppen die ik op wil hangen in Bredelar. 'Barok' noemt Petra hun oppervlak; een woord dat vaker terugkomt in ons ateliergesprek.

 Petra Morenzi ateliertafel 1

Aan deze tafel vertelt Petra in Hoogduits over haar oeuvre en over wat haar nu bezighoudt. Er is nog steeds het tweelingenthema, en nog steeds haar voorliefde voor oeroude, echte beeldhouwersmaterialen. Ook de fascinatie voor de vermenging van eigentijd en oudheid is gebleven. Maar hoe langer ze spreekt, des te duidelijker word ik meegenomen naar een andere thematiek. Een reis over de tafel, langs foto's van eerdere werken, langs koppen, langs een eervolle uitnodiging voor een geplande tentoonstelling in het Museum für Asiatische Kunst in Berlijn.

Naar een piepklein stadje vlakbij klooster Schöntal, naar een verlaten, overwoekerde steengroeve, naar herinneringen die zomaar oplichten, even aanwezig zijn en dan weer verdwijnen. Waarvoor écht een vorm gezocht moet worden. Waarvoor uit die steengroeve stenen worden meegenomen. Totdat thuis, in het atelier, de twijfel toeslaat 'want zo eenvoudig is dat niet, met herinneringen'.

Petra Morenzi ateliertafel 2

Ondertussen voert haar zangerige Duits me mee naar Berlijn, naar werkplaatsen vol 'profi's', naar de 'Kunstfabrik am Flutgraben', naar de Khmervorst Jayavarman VII in de Staatliche Museen en naar natuursteen als het beeldhouwmateriaal bij uitstek. En al die tijd liggen heel geduldig, zonder dat ik het opmerk, twee brokken marmer geduldig te wachten, op de andere ateliertafel voor het raam.

Petra Morenzi sculptuur herinneringen

Ze neemt me er mee naartoe en ik fotografeer ze van boven. 'Barok' zijn de plooien, zo zegt ze, want plooien moeten barok zijn en zeker als ze, zoals hier, pakketjes zijn die herinneringen herbergen. Plooien en vouwen verhullen immers; ze verhullen de werkelijke herinneringen, ze dekken toe wat echt gebeurd is. Ze wijzen niet naar wat er precies herinnerd wordt, ze wijzen erop dat er herinnerd wordt. "Het is ook niet zo eenvoudig om met die oude materialen iets nieuws te maken," zegt ze, "want er kleeft al zo veel aan."

Ik ben om. Heeft immers niet alles wat we daar straks in dat klooster doen, die hele tentoonstelling, niet te maken met wat we ons herinneren. Niet zozeer met herinneringen die we voor ons zien, als een film of foto, maar vooral met het gevoel dát we ons iets herinneren. Iets wat niet helemaal duidelijk is, iets gemeenschappelijks, iets wat we uit onze voorgeschiedenis met ons meedragen, iets dat geldt voor ons allemaal, Duits Nederlands of beide? Iets in dat wat ons echt tot mensen maakt: ons geheugen?

Petra belooft me nog wat foto's. Het project is nog lang niet af, veel werk zal straks in Bredelar voor het eerst te zien zijn. Als aanvulling op het thema van 'beschut onder de huid, de toekomst is al begonnen'. Want toekomst kan niet bestaan zonder herinneringen.

over Petra Morenzi