De toekomst in het verleden

Wanneer je de ruimte betreedt, die Nicole voor haar installatie heeft uitgekozen, ervaar je de grootste tegenstelling die er te vinden is in de tentoonstelling. Je daalt letterlijk twee treden af naar een zeer oude hoekruimte, die nog in de bestaande oudbouw ligt en waarschijnlijk uit de 18e eeuw stamt. Deze ruimte behoort niet tot de moderne, nieuwe hal, maar vormt de overgang tussen de oudbouw en de toekomst. Het is maar de vraag of ze zal blijven bestaan. De ruimte is intiem en heeft iets van een oude kloostercel, met een romaans, hoog raam in de muur tussen oudbouw en nieuwbouw. Juist deze ruimte koos de kunstenares voor haar installatie die opgebouwd is met de nieuwste media: computer, beamer, programmeerbare software en audioapparatuur. De toekomst heeft zich genesteld in het verleden.

Aan het plafond hangt een ingenieuze constructie van ijzeren draden, die in een grit naar beneden hangen, allemaal tot gelijke hoogte, dus allemaal van verschillende lengte, want de buitenste draden hebben nu eenmaal een langere afstand tot het hart van de installatie dan de binnenste. Op de muur beweegt een kleurige film. Zo te zien zijn het opnames van voorwerpen, maar ze zijn zo verwerkt dat ze nauwelijks meer te herkennen zijn. Het zijn in feite eigentijdse opnames van allerlei plekken in het klooster. Als een toeschouwer naar die film kijkt, staat hijzelf als een grote schaduw in het geprojecteerde beeld. Hij verstoort dus de video, maar het geluid gaat onverstoorbaar zijn gang.
Nu kan de kijker twee draden vastpakken en bemerkt dat wanneer hij het doet, het beeld verspringt. Verbaasd pakt hij twee andere draden en opnieuw verspringt de film naar een ander gedeelte. En nog een keer twee andere draden en nog een keer twee andere. Telkens blijkt hij zelf de knop te zijn die de video laat veranderen. Dat heet in eigentijdse taal: interactiviteit. De installatie is niet meer alleen om naar te kijken, het is niet meer de regisseuse die de toeschouwer aan de hand meeneemt door haar verhaal, nee, de toeschouwer grijpt zelf in, zo vaak als hij dat wil.

Nicole opbouwOp de foto is te zien hoe Linn, een Nederlands meisje van zes jaar oud, zich bewust wordt van het proces en het zelf begint te sturen. Zij heeft begrepen dat het hier gaat om een spel waarin zij zelf mee speelt. Het verleden manifesteert zich gefragmenteerd in de toekomst, in de handen van de spelende toeschouwer.
Er is wel meer te ontdekken en te beleven in deze bescheiden maar geraffineerde installatie, die de Stichting van den Broek-Nolte met plezier heeft gekocht. Konden we er maar bij zijn als over tien of vijftien jaar de installatie wordt bekeken door de jeugd van dan. Wat een feest zou dat zijn. Intussen hopen wij dat u er net zo veel plezier aan beleeft als wij en dat de installatie uw bezoek aan onze tentoonstelling meer dan de moeite waard zal maken. Natuurlijk kunt u het werk van de kunstenares volgen op haar website: https://voec.itch.io/
(JD sept 2018)

"Teilchen/Teile". / "Originaltext der Künstler*in"

»In einer wichtigen Hinsicht ist Berührung ein vorrangiges Anliegen der Physik. Ihre gesamte Geschichte kann verstanden werde als ein Bemühen darum, zu formulieren, was Berührung beinhaltet. Wie spüren Teilchen einander?«

»Sich selbst

zu berühren oder von sich selbst berührt zu werden (…) ist offensichtlich nicht nur beunruhigend, sondern auch ein moralischer Verstoß, der Ursprung der ganzen Problematik.« Auszüge aus Karen Barad’s »Berühren – Das Nicht-Menschliche, das ich also bin (V.1.1)«

»Teilchen/Teile« behandelt das verschwommenen Feld der Intra-aktion. Also das miteinander und ineinander Agieren. Zu sehen sind brüchige, digitale Abbildungen des ehemaligen Klosters und der Umgebung. Fundstücke und Architektur in einer Masse miteinander verschmolzen. Als Zugangspunkt zu dieser Narrative dienen 48 Eisenfäden, die über eine Schaltung mit der digitalen Projektion verbunden sind, in Erwartung diese zu steuern und zu verändern. Erst durch die Berührung mit dem Körper der Betrachter*in wird der Kreislauf geschlossen. Das Signal fließt durch die Elektronen des Eisens und durch den Körper, formt und rekonfiguriert die Objekte in der Projektion.

Eine Skulptur mit der Sehnsucht, dass sie angefasst und in neue Konstellationen gebracht wird. So immer wieder neu mit der Betrachter*in erzeugt wird. Ein intimster Austausch mit dem Material.